Woningnood en starterswoningen: rechtbank grijpt in bij nadelige terugkoopregeling

ECLI:NL:RBROT:2026:15741 I Rechtbank Rotterdam, 4 november 2026
18 november 2026 in
TIP Vastgoed B.V.
ECLI:NL:RBROT:2026:15741

De Rechtbank Rotterdam heeft geoordeeld dat een projectontwikkelaar misbruik heeft gemaakt van de woningnood door starterswoningen te verkopen met een voor kopers zeer nadelige terugkoopregeling. De kopers konden daardoor niet profiteren van de waardestijging van hun woning, terwijl de ontwikkelaar vrijwel de volledige overwaarde kon verkrijgen. Volgens de rechtbank is sprake van misbruik van omstandigheden en moet de regeling worden aangepast. De rechter kiest daarbij voor een verdeling van de waardeontwikkeling tussen kopers en ontwikkelaar.

Geschil over terugkoopregeling bij starterswoningen

De zaak betreft dertien starterswoningen die in 2023 voor € 180.000 per woning zijn verkocht door projectontwikkelaar Roelofs en Haase Projectontwikkeling B.V.

De koopovereenkomsten bevatten een startersregeling die moest waarborgen dat de woningen gedurende vijftien jaar beschikbaar bleven voor starters. Aan deze regeling waren ingrijpende financiële voorwaarden verbonden.

Bij verkoop binnen vijftien jaar moesten de eigenaren hun woning voor de oorspronkelijke aankoopprijs van € 180.000 aanbieden aan de ontwikkelaar. Ook na afloop van deze periode beschikte de ontwikkelaar over een terugkoopoptie tegen hetzelfde bedrag.

De kopers konden deze verplichtingen afkopen, maar moesten daarvoor in beginsel het verschil tussen de marktwaarde en de oorspronkelijke aankoopprijs betalen. Daarmee kwam de waardestijging vrijwel volledig ten goede aan de ontwikkelaar.

Woningnood als bijzondere omstandigheid

De rechtbank stelt vast dat de woningnood in 2023 een bijzondere omstandigheid vormde in de zin van artikel 3:44 lid 4 BW.

Door de beperkte beschikbaarheid en hoge prijzen van koopwoningen hadden starters weinig mogelijkheden om zelfstandig een woning te kopen. De rechtbank acht aannemelijk dat deze omstandigheden de kopers ertoe hebben bewogen de nadelige voorwaarden te accepteren.

De ontwikkelaar wist of had moeten begrijpen dat de woningnood de onderhandelingspositie van de kopers aanzienlijk beperkte.

Dat de kopers vooraf bekend waren met de voorwaarden, betekent volgens de rechtbank niet dat misbruik van omstandigheden is uitgesloten.

Onevenredig voordeel voor de ontwikkelaar

Bij de beoordeling weegt de rechtbank zwaar dat de kopers geen aanspraak konden maken op de waardestijging van hun woning. Ook investeringen in de woning of tuin werden bij terugkoop niet vergoed.

Daartegenover stond een aanzienlijk financieel voordeel voor de ontwikkelaar. De rechtbank vermeldt dat de marktwaarden bij aankoop volgens de ontwikkelaar al globaal tussen € 400.000 en € 500.000 lagen, terwijl de terugkoopprijs op € 180.000 was vastgesteld.

De ontwikkelaar voerde aan dat de lage verkoopprijs noodzakelijk was om de oorspronkelijke investeringen terug te verdienen. Volgens de rechtbank rechtvaardigt dit echter niet de ernstige financiële benadeling van de kopers.

De rechtbank concludeert dat de financiële voordelen voor de ontwikkelaar onevenredig en onredelijk zijn.

Geen vernietiging, maar aanpassing van de regeling

Hoewel misbruik van omstandigheden is vastgesteld, vernietigt de rechtbank de startersregeling niet. De regeling is volgens de rechtbank te nauw verbonden met de oorspronkelijke koopovereenkomsten. Vernietiging zou bovendien de rechtspositie van de kopers kunnen aantasten.

Op grond van artikel 3:54 lid 2 BW kiest de rechtbank daarom voor wijziging van de overeenkomst.

Het belangrijkste uitgangspunt is dat de kopers recht krijgen op 50% van de waardestijging van hun woning. De ontwikkelaar behoudt de andere helft.

Daarnaast moet de waarde van door de koper aangebrachte verbeteringen volledig aan de koper toekomen. De marktwaarde moet worden vastgesteld door een onafhankelijke taxateur waarmee beide partijen instemmen.

Ook de terugkoop- en afkoopregeling moeten overeenkomstig deze uitgangspunten worden aangepast. De rechtbank heeft partijen gelegenheid gegeven zich over de precieze uitwerking uit te laten.

Het betreft daarmee een tussenvonnis. De definitieve contractuele wijzigingen zijn nog niet vastgesteld.

Betekenis voor de WOZ-waardering

Opvallend is dat de rechtbank ook verwijst naar de WOZ-waarden van de betrokken woningen. Deze bedroegen kort voor de aankoop € 257.000 voor een tussenwoning en € 324.000 voor een hoekwoning. Volgens het vonnis was de WOZ-taxatie vanwege de startersregeling bijgesteld naar € 180.000.

Deze bedragen gebruikt de rechtbank om het financiële voordeel van de ontwikkelaar inzichtelijk te maken.

De rechtbank beoordeelt echter niet of deze aanpassing van de WOZ-waarden in overeenstemming is met de Wet WOZ. De uitspraak biedt daarom geen zelfstandig oordeel over de wijze waarop terugkoopverplichtingen en verkoopprijsbeperkingen bij de WOZ-waardering moeten worden behandeld.

Praktische betekenis

Deze uitspraak laat zien dat startersregelingen met terugkoopverplichtingen niet uitsluitend worden beoordeeld op de vraag of kopers de voorwaarden vooraf kenden.

Ook de omstandigheden waaronder de overeenkomst tot stand kwam en de verdeling van financiële voor- en nadelen zijn bepalend. Een regeling die bedoeld is om woningen betaalbaar te houden, kan juridisch onaanvaardbaar zijn wanneer de ontwikkelaar daardoor een onevenredig voordeel verkrijgt.

Voor vastgoedpartijen is vooral van belang dat een maatschappelijk doel, zoals het beschikbaar houden van betaalbare starterswoningen, niet zonder meer een vergaande beperking van de vermogensopbouw van kopers rechtvaardigt.

De uitspraak betreft een civielrechtelijk geschil. De betekenis voor individuele WOZ-taxaties moet afzonderlijk worden beoordeeld.

Deel deze post
Labels