Rechtbank Rotterdam en Gerechtshof Den Haag bevestigen dat de koopsom en overeengekomen huurprijs bij een sale-and-leasebackconstructie niet zonder meer als marktgegevens voor de WOZ-waardering kunnen worden gebruikt. Bij deze transacties verkoopt een onderneming haar vastgoed en huurt zij het vervolgens terug. De verkoopprijs en huurvoorwaarden maken daardoor deel uit van één samenhangende overeenkomst. Deze rechtspraak is relevant voor winkels, kantoren, bedrijfsruimten, logistiek vastgoed en andere niet-woningen waarbij dergelijke transacties plaatsvinden.
Geschil over verkoop en terughuur van een winkelpand
De zaak betrof een winkelpand op een woonboulevard met een bijbehorend parkeerterrein. Het object werd in 2014 verkocht voor € 1.200.000 en vervolgens teruggehuurd voor € 115.000 per jaar.
Voor belastingjaar 2017 stelde de gemeente de WOZ-waarde vast op € 1.421.000, met waardepeildatum 1 januari 2016. De belanghebbende betwistte deze waardering en beriep zich op de eigen verkoopprijs en de daadwerkelijk overeengekomen huur.
De gemeente stelde daartegenover dat beide bedragen waren beïnvloed door de sale-and-leasebackconstructie en daarom geen representatieve marktgegevens vormden.
Oordeel van de rechtbank en het gerechtshof
De rechtbank oordeelde dat de verkoopprijs en de huurprijs in deze zaak niet de beste aanwijzingen vormden voor de WOZ-waarde. Het vastgoed was niet vrij op de markt aangeboden en bij de verkoop stond vast dat de verkoper het pand zou terughuren.
Artikel 17, tweede lid, Wet WOZ schrijft voor dat de waardering plaatsvindt alsof de volle en onbezwaarde eigendom wordt overgedragen en de verkrijger het object onmiddellijk en volledig in gebruik kan nemen.
Bij sale-and-leaseback kunnen de koopsom en de huurprijs mede worden bepaald door financieringsafspraken en contractuele verplichtingen die niet overeenkomen met een reguliere markttransactie. De overeengekomen bedragen hoeven daarom niet de marktwaarde en markthuurwaarde volgens de wettelijke WOZ-uitgangspunten te weerspiegelen.
Gerechtshof Den Haag bevestigde dat de gemeente de WOZ-waarde voldoende had onderbouwd met de huurwaardekapitalisatiemethode en vergelijkbare marktgegevens. De vastgestelde waarde van € 1.421.000 bleef in stand.
Praktische betekenis voor de WOZ-praktijk
Deze rechtspraak is van belang voor alle typen niet-woningen waarbij sale-and-leasebacktransacties worden gebruikt ter onderbouwing van de WOZ-waarde.
Bij een dergelijke transactie moeten de koopsom en de huurprijs in onderlinge samenhang worden beoordeeld. De overeengekomen huur kan mede zijn afgestemd op de financiering, het gewenste rendement of andere voorwaarden van de verkoop. Daardoor kan deze afwijken van de huurprijs die bij een zelfstandige verhuurtransactie op de vrije markt tot stand zou komen.
Bij toepassing van de huurwaardekapitalisatiemethode is daarom van belang dat de huurwaarde wordt onderbouwd met marktconforme huurtransacties. Daarbij moet rekening worden gehouden met onder meer de ligging, oppervlakte, gebruiksmogelijkheden, huurtermijn en verdeling van onderhouds- en exploitatielasten.
Ook een kapitalisatiefactor die rechtstreeks wordt afgeleid uit de koopsom en de terughuur van een sale-and-leasebacktransactie is niet zonder meer geschikt voor de WOZ-waardering. Zowel de koopsom als de huurprijs kan door dezelfde contractuele afspraken zijn beïnvloed.
De Vraagbaak Waardebepaling Wet WOZ van de Waarderingskamer bevestigt in paragraaf 6.1.3 dat verkoopprijzen en huurcijfers uit sale-and-leasebackconstructies niet geschikt zijn om rechtstreeks bij de WOZ-waardering te gebruiken.
Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen een reguliere beleggingstransactie in verhuurde staat en een sale-and-leasebackconstructie. Bij reguliere beleggingstransacties kunnen verkoopgegevens onder voorwaarden bruikbaar zijn, mits rekening wordt gehouden met de invloed van bestaande huurovereenkomsten. Bij sale-and-leaseback vraagt juist de onderlinge afhankelijkheid van verkoopprijs en terughuur om een kritische beoordeling.
Voor de WOZ-praktijk betekent dit dat een gerealiseerde koopsom of daadwerkelijk betaalde huur niet automatisch marktconform is. De gemeente moet de vastgestelde WOZ-waarde onderbouwen met marktgegevens die aansluiten bij de wettelijke waarderingsficties.
Sale-and-leaseback en WOZ: koopsom en huurwaarde niet zonder meer bruikbaar