Waarderingsmethoden:
uitleg van de taxatiemethoden
De WOZ-waarde van woningen en bedrijfspanden wordt bepaald met behulp van verschillende waarderingsmethoden. Welke methode wordt toegepast, hangt onder meer af van het type vastgoed, de beschikbare marktgegevens en de wettelijke waarderingsgrondslag.
Bij woningen wordt doorgaans de vergelijkingsmethode gebruikt. Voor bedrijfsmatig vastgoed zijn vooral de huurwaardekapitalisatiemethode, de gecorrigeerde vervangingswaarde en in bijzondere situaties de Discounted Cashflow-methode relevant.
Hieronder worden de verschillende WOZ-waarderingsmethoden toegelicht, inclusief de berekeningen, toepassingsmogelijkheden en uitgangspunten die bij de waardebepaling een rol spelen.
WOZ-waarderingsmethoden uitgelegd:
De keuze van de waarderingsmethode hangt af van het soort vastgoed en de beschikbaarheid van geschikte marktgegevens.
Voor de WOZ-waardering wordt onderscheid gemaakt tussen de waarde in het economische verkeer en de gecorrigeerde vervangingswaarde. Volgens artikel 17 Wet WOZ geldt voor niet-woningen in beginsel de waarde in het economische verkeer of, indien deze hoger is, de gecorrigeerde vervangingswaarde. Voor bepaalde objecten gelden bijzondere waarderingsvoorschriften.
Bij de waardebepaling worden onder meer de volgende methoden gebruikt:
- Vergelijkingsmethode: waardering aan de hand van verkoopprijzen van vergelijkbare objecten.
- Huurwaardekapitalisatiemethode (HWK): waardering op basis van de markthuur en een kapitalisatiefactor.
- Gecorrigeerde vervangingswaarde (GVW): waardering op basis van grondwaarde en vervangingskosten, gecorrigeerd voor technische en functionele veroudering.
- Discounted Cashflow-methode (DCF): waardering door toekomstige kasstromen contant te maken.
De keuze voor een berekeningsmethode staat niet los van de wettelijke waarderingsgrondslag. Een taxatiemethode is een hulpmiddel om de waarde te bepalen en moet aansluiten op de voorschriften van de Wet WOZ.
De vergelijkingsmethode bepaalt de waarde van vastgoed aan de hand van gerealiseerde verkoopprijzen van vergelijkbare objecten. Deze methode wordt voornamelijk gebruikt voor woningen, maar kan ook worden toegepast bij niet-woningen waarvoor voldoende bruikbare verkoopgegevens beschikbaar zijn.
Bij de vergelijking wordt rekening gehouden met verschillen tussen het te waarderen object en de referentieobjecten.
Belangrijke kenmerken zijn:
- Ligging en bereikbaarheid.
- Bouwjaar en bouwkundige staat.
- Oppervlakte van het gebouw en het perceel.
- Onderhoud, kwaliteit en voorzieningen.
- Bestemming en gebruiksmogelijkheden.
- Datum en omstandigheden van de verkooptransactie.
Een referentieobject hoeft niet volledig gelijk te zijn aan het te waarderen object. Wel moeten relevante verschillen op een inzichtelijke manier in de waardering worden verwerkt.
Ook moet rekening worden gehouden met de ontwikkeling van de vastgoedmarkt tussen de transactiedatum en de waardepeildatum.
Belangrijk: een gemiddelde verkoopprijs per vierkante meter is op zichzelf onvoldoende om een WOZ-waarde te onderbouwen wanneer relevante verschillen tussen de objecten niet zijn meegenomen.
De huurwaardekapitalisatiemethode (HWK) wordt veel toegepast bij courante niet-woningen, zoals winkels, kantoren en bedrijfsruimten.
Bij deze methode wordt eerst de marktconforme jaarlijkse huurwaarde vastgesteld. Vervolgens wordt deze vermenigvuldigd met een kapitalisatiefactor.
Basisberekening:
WOZ-waarde = bruto markthuurwaarde × kapitalisatiefactor
De huurwaarde wordt bij voorkeur afgeleid uit vergelijkbare huurtransacties rond de waardepeildatum. Daarbij moeten onder meer verschillen in ligging, oppervlakte, kwaliteit en huurvoorwaarden worden beoordeeld.
De kapitalisatiefactor geeft de verhouding weer tussen de huurwaarde en de vastgoedwaarde. Deze kan worden afgeleid uit bruikbare verkooptransacties of met een rendementsberekening worden onderbouwd.
Bij de bepaling van de kapitalisatiefactor spelen onder meer de volgende onderwerpen een rol:
- Leegstandsrisico en wederverhuurbaarheid.
- Onderhouds- en exploitatiekosten.
- Vereist rendement en risicoprofiel.
- Veroudering en toekomstige investeringen.
- Verkrijgingskosten en overige relevante correcties.
Een overeengekomen contracthuur is niet automatisch gelijk aan de markthuur. Ook kan een verkoopprijs zijn beïnvloed door bestaande huurovereenkomsten, bijzondere contractvoorwaarden of een verkoop in verhuurde staat.
De gebruikte huurwaarde, kapitalisatiefactor en eventuele correcties moeten daarom afzonderlijk kunnen worden verklaard.
De gecorrigeerde vervangingswaarde (GVW) wordt vooral toegepast bij incourante niet-woningen, zoals scholen, ziekenhuizen, industriële installaties en andere gebouwen waarvoor onvoldoende bruikbare markttransacties beschikbaar zijn.
Deze methode is gebaseerd op de kosten voor het opnieuw vervaardigen van een vergelijkbaar object, waarbij ook de technische en functionele veroudering in overweging wordt genomen.
De waardebepaling bestaat in hoofdlijnen uit:
1. Grondwaarde
De waarde van de grond, rekening houdend met de bestemming en de relevante gebruiksmogelijkheden.
2. Vervangingswaarde van de opstallen
De actuele kosten voor het realiseren van vergelijkbare gebouwen en voorzieningen, inclusief relevante bijkomende kosten.
3. Technische veroudering
Een correctie voor onder meer ouderdom, slijtage, technische levensduur en restwaarde.
4. Functionele veroudering
Een correctie voor omstandigheden waardoor het object minder doelmatig of economisch bruikbaar is, bijvoorbeeld door overcapaciteit, ongeschikte indeling of gewijzigde gebruikseisen.
Schematische berekening:
GVW = grondwaarde + gecorrigeerde vervangingswaarde van de opstallen
Bij deze methode zijn vooral de gekozen bouwkosten, levensduur, restwaarde en toegepaste verouderingscorrecties van belang.
Landelijke taxatiewijzers bieden hiervoor kengetallen en uitgangspunten. De toepassing moet echter blijven aansluiten op de werkelijke kenmerken en omstandigheden van het object.
De Discounted Cashflow-methode (DCF) bepaalt een waarde door toekomstige kasstromen contant te maken naar de waardepeildatum.
Deze methode kan worden toegepast bij bijzondere niet-woningen waarvoor onvoldoende bruikbare verkoop- of huurtransacties beschikbaar zijn of waarvan de inkomsten sterk fluctueren.
Voorbeelden zijn bepaalde hotels, recreatieobjecten, motorbrandstofverkooppunten en andere exploitatiegebonden vastgoedobjecten.
Bij een DCF-berekening worden onder meer de volgende factoren onderzocht:
- Verwachte inkomsten uit het vastgoed.
- Exploitatiekosten en noodzakelijke investeringen.
- Ontwikkeling van de inkomsten en uitgaven.
- De gekozen prognoseperiode.
- De disconteringsvoet.
- De eventuele restwaarde of eindwaarde.
De toekomstige netto kasstromen worden met behulp van een disconteringsvoet omgerekend naar hun huidige waarde.
Bij toepassing binnen de Wet WOZ is de waarderingsgrondslag bepalend.
Wanneer de DCF-methode wordt gebruikt om de marktwaarde te bepalen, wordt in beginsel uitgegaan van geobjectiveerde inkomsten en uitgaven. De resultaten van de huidige exploitant kunnen daarbij niet zonder meer als marktconform worden beschouwd.
Bij toepassing van DCF voor de bedrijfswaarde binnen de gecorrigeerde vervangingswaarde kan de situatie van de huidige eigenaar of gebruiker juist wel relevant zijn.
Een commerciële DCF-taxatie is daarom niet automatisch geschikt als WOZ-taxatie. De kasstromen, exploitatie-uitgangspunten en waarderingsficties moeten aansluiten op de wettelijke waarderingsregels.
Voor de WOZ-waardering van niet-woningen worden landelijke taxatiewijzers en kengetallen gebruikt. Deze bevatten waarderingsrichtlijnen, rekenmethoden en gegevens die gemeenten ondersteunen bij het bepalen van de WOZ-waarde.
Het merendeel van de taxatiewijzers is gericht op de gecorrigeerde vervangingswaarde (GVW) van incourante niet-woningen. Daarnaast zijn er algemene taxatiewijzers en afzonderlijke taxatiewijzers voor huurwaardekapitalisatie, agrarisch vastgoed en specifieke vastgoedcategorieën.
De taxatiewijzers zijn in hoofdlijnen als volgt onder te verdelen:
Algemene taxatiewijzer
Het algemeen deel beschrijft de uitgangspunten voor de waardering van niet-woningen. Daarnaast bestaat een afzonderlijke taxatiewijzer met algemene kengetallen.
Taxatiewijzers gecorrigeerde vervangingswaarde (GVW)
Het grootste deel bestaat uit taxatiewijzers voor specifieke categorieën incourant vastgoed, waaronder onderwijsgebouwen, ziekenhuizen, zorginstellingen, sportvoorzieningen, laboratoria, overheidsgebouwen en nutsvoorzieningen.
Deze bevatten onder meer kengetallen voor:
- Stichtingskosten en vervangingskosten.
- Bouwkosten per objecttype.
- Technische levensduur en restwaarde.
- Technische en functionele veroudering.
- Bijzondere gebouwonderdelen en installaties.
Taxatiewijzer huurwaardekapitalisatie (HWK)
De taxatiewijzer voor huurwaardekapitalisatie ondersteunt onder meer het bepalen van kapitalisatiefactoren voor courante niet-woningen, zoals winkels, kantoren en bedrijfsruimten.
De nadruk ligt op de onderbouwing van rendementen, exploitatielasten, leegstandsrisico's en overige factoren die de kapitalisatiefactor beïnvloeden.
Taxatiewijzer agrarisch vastgoed
Voor agrarische objecten bestaat een afzonderlijke taxatiewijzer. Deze bevat marktgegevens en waarderingsuitgangspunten voor onder meer agrarische bedrijfsgebouwen, bedrijfswoningen en grond.
Bij agrarisch vastgoed spelen naast de gebouwen ook de ligging, gebruiksmogelijkheden en agrarische grondprijzen een belangrijke rol.
Taxatiewijzers voor specifieke vastgoedcategorieën
Daarnaast bestaan taxatiewijzers voor bijzondere vastgoedcategorieën, zoals motorbrandstofverkooppunten, recreatieobjecten en hotels. Afhankelijk van het object en de toepasselijke waarderingsgrondslag kunnen hierbij ook exploitatiegegevens en specifieke waarderingsmethoden van belang zijn.
Toepassing bij WOZ-taxaties
De taxatiewijzers bevorderen een uniforme en controleerbare waardering van niet-woningen. De daarin opgenomen kengetallen zijn echter geen vaste waarden die zonder verdere beoordeling op ieder vastgoedobject kunnen worden toegepast.
Bij de waardebepaling moet rekening worden gehouden met de werkelijke objectkenmerken, het gebruik, de bouwkundige uitvoering en eventuele bijzondere omstandigheden.
Wanneer de taxatie afwijkt van de toepasselijke taxatiewijzer, moet worden beoordeeld of daarvoor een voldoende onderbouwde verklaring bestaat.
Ook is van belang dat de gebruikte versie en kengetallen aansluiten bij de relevante waardepeildatum.
De gemeente is verantwoordelijk voor het vaststellen en onderbouwen van de WOZ-waarde. De toegepaste waarderingsmethode moet aansluiten op de wettelijke voorschriften en de vastgestelde waarde moet voldoende worden ondersteund door marktgegevens, objectkenmerken en taxatieberekeningen.
Toezicht door de Waarderingskamer
De Waarderingskamer houdt onafhankelijk toezicht op de uitvoering van de Wet WOZ door gemeenten. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de kwaliteit van de taxaties, de gebruikte gegevens, de waarderingsmodellen en de uitvoering van wettelijke procedures.
Dit toezicht richt zich op de kwaliteit van de gemeentelijke WOZ-uitvoering als geheel. De Waarderingskamer beoordeelt niet ieder individueel WOZ-object en behandelt geen bezwaren tegen afzonderlijke WOZ-beschikkingen.
Inhoudelijke beoordeling van de WOZ-waarde
Naast het algemene toezicht kan een afzonderlijke WOZ-taxatie inhoudelijk worden beoordeeld. TIP Vastgoed onderzoekt daarbij of de door de gemeente vastgestelde waarde en de gebruikte waarderingsmethode voldoende zijn onderbouwd.
De aandachtspunten verschillen per waarderingsmethode:
- Vergelijkingsmethode: verkoopcijfers, objectkenmerken, transactiedata en correcties voor verschillen tussen referentieobjecten.
- Huurwaardekapitalisatiemethode: onderbouwing van de markthuur, kapitalisatiefactor, exploitatiekosten en eventuele waardecorrecties.
- Gecorrigeerde vervangingswaarde: grondwaarde, bouwkosten, technische levensduur, restwaarde en functionele veroudering.
- DCF-methode: verwachte kasstromen, exploitatie-uitgangspunten, disconteringsvoet en eventuele eindwaarde.
Onderbouwing en beschikbaarheid van gegevens
Het gemeentelijke taxatieverslag geeft inzicht in de waardebepaling. Voor een inhoudelijke beoordeling kunnen aanvullende gegevens nodig zijn, zoals huur- en verkooptransacties, taxatieberekeningen en toegepaste correcties.
Artikel 40 Wet WOZ regelt de verstrekking van bepaalde WOZ-gegevens aan belanghebbenden. Daarnaast kunnen de bepalingen van de Algemene wet bestuursrecht over dossierinzage en motivering van belang zijn.
De gemeente moet de vastgestelde WOZ-waarde uiteindelijk met voldoende gegevens en een deugdelijke onderbouwing aannemelijk kunnen maken wanneer deze gemotiveerd wordt betwist.
De uitleg is gebaseerd op de wettelijke waarderingssystematiek van de Wet WOZ en de toelichtingen van de Waarderingskamer.
- Waarderingskamer – Waarderingsmethoden niet-woningen
- Waarderingskamer – Vergelijkingsmethode
- Waarderingskamer – Kapitalisatiemethode
- Waarderingskamer – Gecorrigeerde vervangingswaarde
- Waarderingskamer – DCF-methode
- WOZ datacenter - Taxatiewijzers
- Wetten overheid - WET waardering onroerende zaken