Waardering van woningen
De WOZ-waarde van woningen wordt vastgesteld met de vergelijkingsmethode. Daarbij gebruikt de gemeente verkoopprijzen van vergelijkbare woningen om de marktwaarde op de waardepeildatum te bepalen.
Verschillen in woonoppervlakte, perceelgrootte, onderhoud, kwaliteit, voorzieningen en ligging worden in de waardering betrokken. Gemeenten gebruiken hiervoor taxatiemodellen waarin woningkenmerken en gerealiseerde verkoopcijfers met elkaar worden vergeleken.
De betrouwbaarheid van de WOZ-waardering hangt onder meer af van de gebruikte verkoopreferenties, de juistheid van de woninggegevens en de manier waarop verschillen tussen woningen in geld worden vertaald.
Hieronder worden de belangrijkste onderdelen van de WOZ-waardering van woningen toegelicht, waaronder de selectie van referentiewoningen, KOUDV-correcties, grondwaarde, bijgebouwen, appartementen en bijzondere waarderingssituaties.
Hoe wordt de WOZ-waarde van woningen bepaald?:
De vergelijkingsmethode bepaalt de WOZ-waarde aan de hand van gerealiseerde verkoopprijzen van vergelijkbare woningen.De gemeente verzamelt verkoopgegevens en registreert de kenmerken van de verkochte woningen. Vervolgens worden deze gegevens gebruikt om de waarde van andere woningen te bepalen.
Bij de modelmatige waardebepaling wordt op systematische wijze onderzocht welke invloed verschillende kenmerken op de verkoopprijzen hebben.
Daarbij spelen onder meer de volgende factoren een rol:
- Het type woning en de ligging.
- De gebruiksoppervlakte en perceelgrootte.
- Het bouwjaar en de bouwkundige uitvoering.
- De onderhoudstoestand en kwaliteit.
- De aanwezige voorzieningen.
- De energiezuinigheid en bijzondere omstandigheden.
Een taxatiemodel berekent op basis hiervan een waarde. De uitkomst moet vervolgens worden beoordeeld voordat de gemeente de WOZ-waarde vaststelt.
Een modelmatig berekende waarde is niet automatisch de juiste WOZ-waarde.
De betrouwbaarheid hangt af van de kwaliteit van de gebruikte gegevens, de marktvergelijkingen en de verwerking van waarderelevante verschillen.
Voor bijzondere of weinig voorkomende woningen kan aanvullende individuele beoordeling nodig zijn.
Referentiewoningen zijn verkochte woningen die worden gebruikt om de WOZ-waarde van een andere woning te onderbouwen.De woningen hoeven niet identiek te zijn, maar moeten voldoende vergelijkbaar zijn om een zinvolle waardevergelijking mogelijk te maken.
Bij de selectie zijn vooral de volgende kenmerken relevant:
- Woningtype: tussenwoning, hoekwoning, twee-onder-een-kapwoning, vrijstaande woning of appartement.
- Ligging en woningmarktsegment.
- Bouwjaar en bouwkundige uitvoering.
- Gebruiksoppervlakte en perceelgrootte.
- Onderhoud, kwaliteit en voorzieningen.
- Bijgebouwen en bijzondere kenmerken.
- Datum en omstandigheden van de verkoop.
Vergelijkbaarheid is belangrijker dan alleen de afstand tussen woningen.
Een verkochte woning in dezelfde straat hoeft niet de beste referentie te zijn wanneer zij sterk afwijkt in grootte, kwaliteit of uitvoering.
Omgekeerd kan een woning uit een andere wijk of plaats bruikbaar zijn wanneer het woningtype en de marktkenmerken voldoende overeenkomen en locatieverschillen in de waardering worden verwerkt.
Niet iedere verkoopprijs is geschikt
Bij de selectie moet ook worden onderzocht of de verkoop onder gebruikelijke marktomstandigheden tot stand is gekomen.
Een transactie tussen familieleden, een verkoop in verhuurde staat of een verkoop waarbij bijzondere rechten of verplichtingen zijn betrokken, kan afwijken van de marktwaarde volgens de WOZ-voorschriften.
Dergelijke verkopen zijn niet automatisch onbruikbaar, maar vragen om een nadere beoordeling.
De WOZ-waarde wordt vastgesteld naar het prijsniveau op de wettelijke waardepeildatum.
Voor belastingjaar 2027 geldt bijvoorbeeld 1 januari 2026 als waardepeildatum.
De woningen waarmee wordt vergeleken, hoeven niet precies op die datum te zijn verkocht. Ook verkopen vóór en na de waardepeildatum kunnen worden gebruikt.
Marktontwikkeling tussen verkoopdatum en waardepeildatum
Wanneer een referentiewoning op een andere datum is verkocht, moet rekening worden gehouden met de ontwikkeling van de woningmarkt tussen de verkoopdatum en de waardepeildatum.
Dit wordt ook wel tijdcorrectie of indexering genoemd.
De correctie moet aansluiten bij de relevante woningmarkt. De ontwikkeling van appartementen kan bijvoorbeeld afwijken van die van vrijstaande woningen, terwijl ook regionale verschillen kunnen bestaan.
Welke verkoopdatum is relevant?
Bij de marktanalyse moet worden gekeken naar het moment waarop de koopprijs is overeengekomen en de omstandigheden waaronder de transactie tot stand kwam.
De datum van levering bij de notaris hoeft niet gelijk te zijn aan de datum waarop de verkoopprijs is bepaald.
Wijzigingen na de verkoop
Wanneer een referentiewoning na de verkoop is verbouwd of uitgebreid, moet worden voorkomen dat de latere verbeterde toestand wordt gebruikt om de eerdere verkoopprijs te verklaren.
De gemeente moet dus rekening houden met zowel de marktontwikkeling als de toestand van de referentiewoning op het relevante moment.
Een algemene landelijke prijsindex is niet zonder meer voldoende om de waardeontwikkeling van iedere afzonderlijke woning te verklaren.
Bij de woningwaardering worden naast meetbare kenmerken ook secundaire objectkenmerken gebruikt. Deze worden vaak aangeduid als KOUDV-factoren.
KOUDV staat voor:
- Kwaliteit: bouwkundige uitvoering, gebruikte materialen en algemene kwaliteit van de woning.
- Onderhoud: de staat van onderhoud aan de binnen- en buitenzijde.
- Uitstraling: het karakter, de architectuur en de algemene uitstraling.
- Doelmatigheid: de praktische bruikbaarheid en indeling van de woning.
- Voorzieningen: onder meer de kwaliteit en uitvoering van keuken en badkamer.
In de gemeentelijke waarderingspraktijk worden daarnaast onder meer energiezuinigheid en ligging als afzonderlijke secundaire kenmerken gebruikt.
Beoordeling ten opzichte van vergelijkbare woningen
Een KOUDV-beoordeling krijgt betekenis in vergelijking met woningen uit hetzelfde marktsegment.
Een keuken die bij een oudere woning bovengemiddeld is, hoeft bij een moderne nieuwbouwwoning niet dezelfde beoordeling te krijgen.
Hetzelfde geldt voor onderhoud, bouwkundige kwaliteit en voorzieningen.
Van beoordeling naar waardeverschil
De beoordeling van een woningkenmerk moet uiteindelijk worden vertaald naar de WOZ-waarde.
Daarbij is vooral van belang:
- Welke score heeft de eigen woning?
- Welke scores zijn toegekend aan de referentiewoningen?
- Welke verschillen bestaan tussen de woningen?
- Hoe zijn deze verschillen verwerkt in het taxatiemodel?
- Welke invloed hebben de correcties op de onderlinge waardeverhoudingen?
Een verschil in onderhoudstoestand moet bijvoorbeeld op een inzichtelijke manier worden betrokken bij de vergelijking met een beter onderhouden woning.
Een KOUDV-score is geen vast waardecorrectiepercentage.
De invloed op de waarde moet aansluiten bij de marktanalyse en de gebruikte waarderingssystematiek.
Wanneer de gemeente KOUDV-correcties toepast, zijn de onderliggende scores en de verwerking daarvan relevant voor de controle van de WOZ-waarde.
De gebruiksoppervlakte van een woning en de oppervlakte van het perceel spelen een belangrijke rol bij de vergelijkingsmethode.
Een grotere woning heeft doorgaans een hogere marktwaarde dan een kleinere vergelijkbare woning, maar de relatie tussen oppervlakte en waarde is niet noodzakelijk evenredig.
Woonoppervlakte
Bij woningen wordt de gebruiksoppervlakte bepaald volgens de daarvoor geldende meetinstructie.
Bij de waardering moet rekening worden gehouden met verschillen in:
- Gebruiksoppervlakte wonen.
- Overige inpandige ruimte.
- Indeling en bruikbaarheid.
- Verdiepingshoogte en beperkte stahoogte.
- Ruimten met een afwijkende functie.
Niet iedere vierkante meter vertegenwoordigt dezelfde bijdrage aan de marktwaarde.
Grondwaarde
Bij grondgebonden woningen wordt ook de perceelgrootte betrokken bij de waardering.
Gemeenten kunnen daarvoor een grondstaffel gebruiken. Hierin wordt de waarde van de grond per oppervlaktecategorie of staffel bepaald.
Bij een grondstaffel kan rekening worden gehouden met het afnemende grensnut van extra grond. Dit betekent dat de waarde van iedere aanvullende vierkante meter grond lager kan zijn naarmate het perceel groter wordt.
De grondwaarde hangt onder meer af van de ligging, het woningtype, de perceelgrootte en de gebruiksmogelijkheden.
Verschillen in perceelgrootte
Wanneer een referentiewoning bijvoorbeeld een aanzienlijk groter perceel heeft, moet het waardeverschil worden beoordeeld in samenhang met de grondwaarderingssystematiek.
Een gelijke vierkantemeterprijs voor de volledige perceeloppervlakte is niet in iedere situatie passend.
Bij de vergelijkingsmethode gaat het uiteindelijk om de totale marktwaarde van de woning en de bijbehorende grond. Een afzonderlijke berekening van de grondwaarde is niet bij ieder taxatiemodel verplicht.
Bij de vergelijking van woningen moet rekening worden gehouden met verschillen in bijgebouwen, uitbreidingen en aanvullende voorzieningen.
Voorbeelden zijn:
- Garages en carports.
- Bergingen en schuren.
- Aanbouwen en uitbouwen.
- Dakkapellen.
- Serres en overkappingen.
- Overige waardevolle gebouwonderdelen.
Afzonderlijke waardering
Sommige gemeenten registreren bepaalde voorzieningen als afzonderlijke taxatiedeelobjecten.
Daarbij kan een afzonderlijk waardegetal worden gebruikt, bijvoorbeeld voor een garage of een berging.
Andere taxatiemodellen verwerken de invloed van deze voorzieningen binnen de totale woningwaarde.
Verschillen tussen bijgebouwen
Niet iedere garage, aanbouw of berging heeft dezelfde waarde.
De waarde-invloed kan afhangen van de oppervlakte, bouwkundige kwaliteit, bereikbaarheid, functionaliteit en de vraag of vergelijkbare woningen over dergelijke voorzieningen beschikken.
Een inpandige garage kan bovendien een andere betekenis hebben voor de gebruiksoppervlakte en marktwaarde dan een vrijstaande garage.
Verbouwingen en uitbreidingen
Wanneer een woning na de waardepeildatum is uitgebreid, moet worden beoordeeld welke toestandsdatum geldt.
Een uitbreiding kan invloed hebben op de gebruiksoppervlakte, functionaliteit en marktwaarde, maar de waardestijging hoeft niet gelijk te zijn aan de gemaakte bouwkosten.
Bij de vergelijking moet worden voorkomen dat de waarde van een voorziening dubbel wordt meegenomen, bijvoorbeeld zowel als afzonderlijk onderdeel als via een hogere beoordeling van de voorzieningen.
Appartementen worden eveneens doorgaans met de vergelijkingsmethode gewaardeerd. Daarbij spelen naast de gebruiksoppervlakte en onderhoudstoestand ook kenmerken van het appartementencomplex een rol.
Belangrijke verschillen tussen appartementen zijn onder meer:
- De verdieping waarop het appartement ligt.
- De aanwezigheid van een lift.
- Balkon, terras of buitenruimte.
- Uitzicht en ligging binnen het complex.
- Parkeerplaatsen en bergingen.
- Staat van de gemeenschappelijke delen.
- De indeling en het type appartementsrecht.
Invloed van de VvE-reserve
Bij appartementen moet bij de analyse van verkoopprijzen rekening worden gehouden met de eventuele reserve van de Vereniging van Eigenaars (VvE).
Een koper neemt bij de aankoop van een appartementsrecht ook het aandeel in de bestaande VvE-reserve over.
Dit aandeel is geen onderdeel van de waarde van de onroerende zaak zelf.
Daarom moet bij het gebruik van een verkoopprijs voor de WOZ-taxatie het aandeel in de VvE-reserve uit de transactieprijs worden geëlimineerd.
VvE-bijdrage en onderhoud
De hoogte van de maandelijkse VvE-bijdrage leidt niet automatisch tot een correctie op de WOZ-waarde.
De bouwkundige staat van het complex en eventuele waarderelevante omstandigheden kunnen wel invloed hebben op de marktwaarde.
Ook moet onderscheid worden gemaakt tussen de waarde van het appartement en afzonderlijke appartementsrechten, bijvoorbeeld voor een parkeerplaats of berging.
Niet iedere verkooptransactie weerspiegelt rechtstreeks de marktwaarde die voor de WOZ moet worden vastgesteld.
De Wet WOZ gaat onder meer uit van de veronderstelling dat de volle en onbezwaarde eigendom kan worden overgedragen en de verkrijger de woning onmiddellijk volledig in gebruik kan nemen.
Verkoop van een woning op erfpachtgrond
Bij een verkoop van een erfpachtrecht kunnen de overeengekomen canon en overige erfpachtvoorwaarden invloed hebben op de verkoopprijs.
Voor de WOZ-waardering wordt uitgegaan van de wettelijke overdrachtsfictie. Een verkoopprijs van een erfpachtrecht kan daarom een correctie vereisen om deze als WOZ-referentie te gebruiken.
Verkoop in verhuurde staat
Een verhuurde woning kan op de markt een andere prijs opleveren dan dezelfde woning bij vrije oplevering.
Bij de WOZ-waardering wordt in beginsel uitgegaan van de wettelijke fictie van onbezwaarde verkrijging en onmiddellijk volledig gebruik.
Een verkoopprijs in verhuurde staat is daardoor niet zonder meer gelijk aan de WOZ-waarde, maar kan na een passende beoordeling of correctie wel bruikbaar zijn.
Transacties onder bijzondere omstandigheden
Ook bij onderlinge familieverkopen, samenhangende transacties of verkopen waarbij andere vermogensbestanddelen zijn inbegrepen, moet worden onderzocht of de overeengekomen prijs marktconform is.
Verkoop van de eigen woning
Wanneer de te waarderen woning zelf rond de waardepeildatum is verkocht, kan die transactie een belangrijk gegeven zijn voor de waardering.
Daarbij moet wel worden onderzocht of de verkoop onder gebruikelijke marktomstandigheden plaatsvond, hoe de woning er op het moment van verkoop uitzag en of tijdcorrecties nodig zijn.
Een eigen verkoopprijs is dus relevant, maar leidt niet zonder meer tot een identieke WOZ-waarde.
Niet alle woningen zijn eenvoudig te vergelijken met regelmatig verkochte standaardwoningen.
Bij vrijstaande villa's, landhuizen, monumentale woningen, woonboerderijen en andere bijzondere objecten kan het aantal geschikte referentietransacties beperkt zijn.
Bijzondere en exclusieve woningen
Bij de waardering kunnen onder meer de volgende kenmerken een belangrijke rol spelen:
- Bijzondere architectuur en bouwkundige uitvoering.
- Grote percelen en specifieke grondkenmerken.
- Monumentale kenmerken en beschermingsvoorschriften.
- Onderhoud en noodzakelijke restauratie.
- Bijzondere voorzieningen en bijgebouwen.
- Beperkte markt voor het specifieke woningtype.
Ook voor deze woningen blijft een onderbouwing met relevante marktgegevens van belang. Wanneer weinig direct vergelijkbare woningen zijn verkocht, kan een bredere marktanalyse nodig zijn.
Monumentale woningen
Bij monumentale woningen kunnen onderhoudskosten, beschermingsvoorschriften en beperkingen in de gebruiks- of verbouwingsmogelijkheden invloed hebben op de marktwaarde.
De betekenis daarvan moet worden beoordeeld aan de hand van de concrete omstandigheden.
Woningen in aanbouw
Voor een woning die op de relevante toestandspeildatum nog in aanbouw is en niet geschikt is voor gebruik, geldt een afwijkende waarderingssystematiek.
De waarde wordt in hoofdlijnen bepaald aan de hand van:
- De grondwaarde.
- De relevante stichtingskosten van de woning.
- De mate waarin de bouw op de toestandspeildatum gereed is.
De grond wordt daarbij niet slechts voor het bouwvoortgangspercentage meegenomen. Het percentage gereed heeft betrekking op de in aanbouw zijnde opstallen.
Zodra een nieuwbouwwoning is opgeleverd en als woning kan worden gebruikt, wordt zij in beginsel gewaardeerd volgens de reguliere marktwaardesystematiek.
De gemeente moet de vastgestelde WOZ-waarde kunnen onderbouwen met gegevens die aansluiten op de kenmerken van de woning en het marktniveau rond de waardepeildatum.
Het gemeentelijke WOZ-taxatieverslag geeft inzicht in de waardering en de gebruikte vergelijkingsobjecten.
Verkoopreferenties en onderbouwing
Het taxatieverslag bevat gegevens over vergelijkbare woningen, waaronder de verkoopprijzen en relevante woningkenmerken.
Deze gegevens moeten voldoende inzicht geven in de onderlinge verschillen tussen de eigen woning en de referentiewoningen.
Een verschil in gebruiksoppervlakte, onderhoud of kwaliteit hoeft niet tot één afzonderlijk bedrag op het taxatieverslag te zijn uitgesplitst. De waardering moet als geheel wel verklaarbaar zijn.
Onderliggende waarderingsgegevens
Voor een inhoudelijke beoordeling kunnen aanvullende gegevens relevant zijn, zoals:
- De gebruikte grondstaffel, indien van toepassing.
- Secundaire kenmerken van de eigen woning.
- Secundaire kenmerken van de referentiewoningen.
- De herleiding van verkoopprijzen naar de waardepeildatum.
- De verwerking van verschillen in onderhoud en voorzieningen.
- De invloed van bijgebouwen en andere waarderelevante kenmerken.
- Eventuele correcties bij erfpacht of VvE-reserves.
Wijzigingen in het taxatieverslag vanaf 2027
Vanaf 2027 gelden gewijzigde eisen voor de inhoud van het WOZ-taxatieverslag voor woningen. Ook secundaire woningkenmerken, zoals onderhoud, kwaliteit en voorzieningen, moeten worden vermeld wanneer deze bij de waardering zijn gebruikt.
Informatieverstrekking
Op grond van artikel 40, tweede lid, Wet WOZ kan een belanghebbende verzoeken om gegevens die aan de vastgestelde waarde ten grondslag liggen.
Dit kan ook gegevens betreffen die niet op het taxatieverslag zijn vermeld.
Niet ieder gegeven dat een taxatiemodel in algemene zin bevat, hoeft echter automatisch deel uit te maken van de verstrekkingsplicht. Van belang is of het gegeven daadwerkelijk aan de vastgestelde WOZ-waarde ten grondslag ligt.
Uiteindelijk moet de gemeente de vastgestelde waarde voldoende aannemelijk kunnen maken wanneer deze gemotiveerd wordt betwist.
De informatie op deze pagina is gebaseerd op de wettelijke WOZ-waarderingsvoorschriften en de toelichtingen van de Waarderingskamer. De onderstaande bronnen geven nadere uitleg over de vergelijkingsmethode, marktanalyses, secundaire woningkenmerken, WOZ-taxatieverslagen en bijzondere waarderingssituaties.
- Waarderingskamer – Hoe wordt de WOZ-waarde bepaald?
- Waarderingskamer – Taxatie volgens de vergelijkingsmethode
- Waarderingskamer – Marktanalyse
- Waarderingskamer – Secundaire objectkenmerken
- Waarderingskamer – Modelmatige waardebepaling woningen
- Waarderingskamer – WOZ en VvE-reserves
- Waarderingskamer – Woningen in aanbouw
- Waarderingskamer – Onderbouwing WOZ-waarde
- Waarderingskamer – Waarderingsvoorschriften