WOZ-waardering per vastgoedtype: vastgoedmarkt en objecttypen
De WOZ-waardering per vastgoedtype hangt samen met de kenmerken van het vastgoed en de markt waarin het wordt gebruikt, verhuurd of verkocht. Winkels, kantoren, laboratoria, bedrijfsruimten, distributiecentra en bijzondere vastgoedobjecten verschillen in gebruiksmogelijkheden, marktverhoudingen en waarderingskenmerken.
Ook de beschikbare marktgegevens verschillen. Bij courante niet-woningen vormen huur- en verkooptransacties vaak de basis voor de waardering. Bij incourant vastgoed worden veelal bouwkosten en de gecorrigeerde vervangingswaarde gebruikt. Voor agrarische en bepaalde exploitatiegebonden objecten bestaan specifieke waarderingssystematieken.
Ontwikkelingen op de vastgoedmarkt kunnen invloed hebben op huurwaarden, verkoopprijzen, rendementen en de vraag naar bepaalde soorten vastgoed. Daarbij moet steeds worden aangesloten op de relevante WOZ-waardepeildatum.
Hieronder worden de belangrijkste vastgoedcategorieën en hun specifieke kenmerken bij de WOZ-waardering toegelicht.
Vastgoedmarkten en WOZ-waardering per vastgoedtype uitgelegd:
De vastgoedmarkt bestaat uit verschillende deelmarkten. De vraag naar een winkelpand wordt door andere factoren bepaald dan de vraag naar een kantoor, laboratorium, distributiecentrum of agrarisch bedrijfsgebouw.
Bij de WOZ-waardering wordt daarom rekening gehouden met de specifieke kenmerken en marktverhoudingen van het vastgoedtype.
Courant vastgoed
Voor courante niet-woningen, zoals winkels, kantoren en reguliere bedrijfsruimten, zijn vaak huur- en verkooptransacties beschikbaar.
De waarde wordt veelal bepaald met de huurwaardekapitalisatiemethode of, wanneer daarvoor geschikte gegevens beschikbaar zijn, met een rechtstreekse vergelijking van verkoopprijzen.
De markthuur hangt onder meer samen met ligging, oppervlakte, bouwkundige kwaliteit en gebruiksmogelijkheden. De kapitalisatiefactor wordt mede beïnvloed door marktverhoudingen, leegstandsrisico en rendementseisen.
Incourant vastgoed
Bij incourante objecten, zoals scholen, ziekenhuizen en specialistisch ingerichte gebouwen, zijn doorgaans minder vergelijkbare transacties beschikbaar.
Hier wordt vaak de gecorrigeerde vervangingswaarde toegepast, waarbij rekening wordt gehouden met bouwkosten, technische levensduur, restwaarde en functionele veroudering.
Voor niet-woningen moet volgens artikel 17 Wet WOZ in beginsel worden beoordeeld of de gecorrigeerde vervangingswaarde hoger is dan de waarde in het economische verkeer. Voor bepaalde objecten, waaronder rijksmonumenten, gelden uitzonderingen.
Bijzondere vastgoedcategorieën
Laboratoria, agrarische objecten, hotels, recreatieobjecten en andere gebouwen met een specifieke inrichting of exploitatie vragen om aanvullende marktgegevens en waarderingsuitgangspunten.
Het soort gebouw bepaalt niet zonder meer welke methode moet worden gebruikt. Ook de beschikbare marktgegevens en de wettelijke waarderingsvoorschriften zijn bepalend.
Invloed van de vastgoedmarkt
Bij de beoordeling kunnen onder meer relevant zijn:
- De vraag naar het betreffende vastgoedtype.
- Beschikbare huur- en verkooptransacties.
- De ontwikkeling van markthuren.
- Leegstand en verhuurrisico.
- De rentestand en rendementseisen.
- Veranderende eisen aan gebouwen en hun gebruik.
De invloed van deze factoren verschilt per deelmarkt en moet aansluiten op de omstandigheden rond de waardepeildatum.
Bij de WOZ-waardering van winkelvastgoed spelen de commerciële ligging en de bruikbaarheid van de winkelruimte een belangrijke rol.
Een winkel in een drukke winkelstraat kan een ander huurniveau hebben dan een vergelijkbare winkel in een aanloopstraat, wijkwinkelcentrum of minder druk winkelgebied.
Ligging en winkelgebied
De marktpositie van een winkel wordt onder meer bepaald door:
- Passantenstromen en bereikbaarheid.
- Zichtbaarheid en gevelbreedte.
- Ligging binnen het winkelgebied.
- Nabijheid van andere winkels en voorzieningen.
- Parkeermogelijkheden.
- Omvang en indeling van de winkelruimte.
Winkeloppervlakte en zonering
Bij winkelpanden kan de ligging van de winkelmeters binnen het gebouw van invloed zijn op de huurwaarde.
De verkoopruimte aan de voorzijde kan een hogere huurwaarde vertegenwoordigen dan dieper gelegen verkoopruimte, magazijnruimte of ruimte op een verdieping.
Bij bepaalde winkeltypen wordt daarom gewerkt met een zoneringssystematiek, waarbij verschillende delen van de winkel een eigen waarderingsgewicht krijgen.
Niet iedere winkel wordt op dezelfde manier gezoneerd. De toegepaste methode moet aansluiten op het winkeltype en de beschikbare marktgegevens.
Huurtransacties en incentives
Bij de beoordeling van winkelhuren moet rekening worden gehouden met huurvrije perioden, verbouwingsbijdragen en andere financiële afspraken.
Ook kunnen winkelcentra bijzondere huurvoorwaarden kennen voor huurders die een belangrijke aantrekkingskracht op het winkelgebied hebben.
Verschillende winkelmarkten
De markthuur van reguliere winkelruimte is niet zonder meer vergelijkbaar met die van supermarkten, bouwmarkten of andere grootschalige detailhandelsvestigingen.
Voor deze categorieën zijn de marktkenmerken en de benodigde ruimten wezenlijk anders.
Supermarkten, bouwmarkten en andere grootschalige detailhandelsobjecten behoren tot de retailmarkt, maar verschillen onderling in locatiebehoefte, gebouwindeling en gebruik.
Daarom moeten huur- en verkooptransacties worden beoordeeld op hun vergelijkbaarheid met het specifieke winkeltype.
Supermarkten
Voor supermarkten spelen onder meer de volgende kenmerken een rol:
- Ligging in het verzorgingsgebied.
- Bereikbaarheid en parkeervoorzieningen.
- Verkoopoppervlakte en magazijnruimte.
- Laad- en losvoorzieningen.
- Koel- en vriesvoorzieningen.
- Ligging binnen een winkelcentrum.
- De aard van de huurovereenkomst.
Bij supermarkten die als publiekstrekker in een winkelcentrum fungeren, kunnen bijzondere huurafspraken voorkomen.
Een huurprijs waarin een korting vanwege deze functie is verwerkt, hoeft niet zonder meer representatief te zijn voor een andere supermarkt.
Bouwmarkten en perifere detailhandel
Bouwmarkten, meubelzaken en andere grootschalige winkels zijn vaak gevestigd op perifere locaties of bedrijventerreinen waar de toegestane detailhandelsfuncties planologisch zijn begrensd.
Bij de waardering zijn onder meer relevant:
- De toegestane detailhandelsbestemming.
- De omvang en vorm van de verkoopruimte.
- Bouwkundige kwaliteit en vrije hoogte.
- Buitenverkoop en overdekte opslag.
- Parkeer- en laadvoorzieningen.
- De verhouding tussen verkoopruimte en magazijn.
- De ligging ten opzichte van vergelijkbare vestigingen.
Grootschalige detailhandel is geen uniforme categorie
Een bouwmarkt, meubelzaak en supermarkt kunnen sterk verschillen in huurniveau, investeringsbehoefte en marktpositie.
Ook moet worden beoordeeld of verkooptransacties hebben plaatsgevonden in verhuurde staat.
Bij zulke beleggingstransacties kunnen de contracthuur, resterende huurperiode en verhuurrisico's de verkoopprijs beïnvloeden.
De waardering moet uiteindelijk aansluiten bij de wettelijke WOZ-waarderingsficties.
Kantoorgebouwen en laboratoria kunnen op vergelijkbare locaties voorkomen, bijvoorbeeld op kantoorparken, kennislocaties en terreinen waar onderzoek en ontwikkeling centraal staan.
Toch kunnen de gebouwen aanzienlijk verschillen in inrichting, technische voorzieningen, gebruiksmogelijkheden en waarderingsmethode.
Kantoorgebouwen
De waarde van kantoorvastgoed hangt samen met de vraag naar kantoorruimte op de betreffende locatie en de kwaliteit en bruikbaarheid van het gebouw.
Bij de waardering zijn onder meer relevant:
- Bereikbaarheid met openbaar vervoer.
- Parkeergelegenheid.
- Nabijheid van voorzieningen.
- Verhuurbare vloeroppervlakte.
- Bouwjaar en renovaties.
- Indelingsflexibiliteit.
- Verdiepingsgrootte en daglichttoetreding.
- Klimaatinstallaties en ventilatie.
- Energieprestatie.
- Gemeenschappelijke voorzieningen.
Huurtransacties bij kantoren
Bij kantoorverhuur komen huurvrije perioden en bijdragen aan de inrichting regelmatig voor.
Daardoor kan de effectieve huur afwijken van de nominale contracthuur.
Voor de WOZ-waardering moet worden beoordeeld welk markthuurniveau bij het gebouw hoort en of bijzondere contractvoorwaarden in de gebruikte huurcijfers zijn verwerkt.
Een kantoor kan daarnaast minder aantrekkelijk zijn geworden door een verouderde indeling of onvoldoende technische voorzieningen. De invloed hiervan kan zichtbaar zijn in de huurwaarde of kapitalisatiefactor.
Laboratoria en onderzoeksgebouwen
Laboratoria worden gebruikt voor onder meer wetenschappelijk onderzoek, productontwikkeling, medische diagnostiek en technische analyses.
De bouwkundige uitvoering kan sterk verschillen van die van reguliere kantoren. Een laboratoriumgebouw kan bijvoorbeeld bestaan uit een combinatie van kantoorruimten, onderzoeksruimten en technisch ondersteunende voorzieningen.
Bij de WOZ-waardering zijn onder meer relevant:
- De verhouding tussen kantoor- en laboratoriumruimte.
- De aard en functie van de onderzoeksruimten.
- Specialistische ventilatie en luchtbehandeling.
- Klimaatbeheersing en temperatuurstabiliteit.
- Veiligheidsvoorzieningen.
- Technische leidingen en installatievoorzieningen.
- Vloerbelasting en vrije hoogte.
- Beschikbare elektrische capaciteit.
- De mogelijkheden voor aanpassing aan andere gebruikers.
Verschil tussen courante en incourante laboratoria
Niet ieder laboratorium is incourant.
Een gebouw met relatief algemeen bruikbare onderzoeksruimten kan geschikt zijn voor meerdere gebruikers. Wanneer voldoende vergelijkbare huur- of verkooptransacties beschikbaar zijn, kan een marktgerichte waardering mogelijk zijn.
Bij laboratoria met sterk specialistische voorzieningen, een bijzondere bouwkundige uitvoering of beperkte alternatieve gebruiksmogelijkheden kan de gecorrigeerde vervangingswaarde een belangrijkere rol spelen.
Ook kunnen binnen één object verschillende onderdelen afzonderlijk worden gewaardeerd.
Gebouwgebonden en gebruikersgebonden installaties
Bij laboratoria is het belangrijk onderscheid te maken tussen voorzieningen die tot de onroerende zaak behoren en apparatuur die verband houdt met de specifieke activiteiten van de gebruiker.
Niet alle onderzoeksapparatuur vertegenwoordigt waarde voor de onroerende zaak.
Ook moet worden beoordeeld of bijzondere installaties in de stichtingskosten zijn opgenomen en of daarvoor eventueel een wettelijke vrijstelling geldt.
Vergelijkbaarheid van laboratoriumtransacties
Een huur- of verkoopprijs van een laboratorium is niet zonder meer vergelijkbaar met die van een regulier kantoor.
Daarbij kunnen verschillen bestaan in investeringsniveau, technische voorzieningen, onderhoudskosten en geschiktheid voor andere gebruikers.
Bij een gemengd kantoor- en laboratoriumgebouw moet de waardering daarom aansluiten bij de afzonderlijke functies en hun feitelijke kenmerken.
De markt voor bedrijfsruimte omvat uiteenlopende gebouwen. Kleine werkplaatsen, bedrijfshallen, groothandelsgebouwen en garagebedrijven hebben niet noodzakelijk dezelfde huur- en verkoopkenmerken.
Reguliere bedrijfsruimte
Bij de waardering van bedrijfsruimte spelen onder meer een rol:
- Oppervlakte en indeling.
- Vrije hoogte.
- Draagvermogen van de vloer.
- Overheaddeuren en laadmogelijkheden.
- Bereikbaarheid.
- Kantoor- en nevenruimte.
- Buitenterrein en parkeergelegenheid.
- Bouwkundige kwaliteit.
Een pand met een grote bedrijfshal en beperkte kantoorruimte kan een andere huurwaardeopbouw hebben dan een gebouw met een relatief groot aandeel kantoorruimte.
Kleine bedrijfsunits
Bij kleinschalige bedrijfsunits kunnen zelfstandigheid, eigen voorzieningen, toegankelijkheid en de indeling van het complex invloed hebben op de marktwaarde.
Ook moet worden vastgesteld of de unit een zelfstandig WOZ-object vormt.
Groothandel
Bij groothandelsgebouwen kan sprake zijn van een combinatie van opslag, distributie, verkoop aan zakelijke afnemers en ondersteunende kantoorruimte.
De feitelijke functie en de planologisch toegestane gebruiksmogelijkheden moeten worden onderscheiden.
Garagebedrijven en autoshowrooms
Bij garagebedrijven kunnen showroomruimte, werkplaatsen, magazijnen, kantoren en buitenruimte verschillende functies en huurwaarden hebben.
Een showroom voor autoverkoop is niet automatisch gelijk te stellen aan reguliere winkelruimte. De ligging, bereikbaarheid, presentatievoorzieningen en bestemming kunnen wezenlijk verschillen.
De waardering moet aansluiten op de samenstelling en marktpositie van het totale object.
Industriële gebouwen en productiecomplexen vormen een afzonderlijk segment binnen de markt voor bedrijfsmatig vastgoed.
Het vastgoed kan bestaan uit reguliere productiehallen, fabrieksgebouwen, procesgebouwen, technische ruimten, opslag, kantoorondersteuning en bijbehorende terreinen.
Bij de waardering zijn vooral de bouwkundige uitvoering, gebruiksmogelijkheden en technische inrichting van belang.
Reguliere industriële bedrijfsgebouwen
Een algemeen bruikbare productiehal kan qua bouwkundige uitvoering en marktpositie vergelijkbaar zijn met andere bedrijfsruimten.
Bij de waardering zijn onder meer relevant:
- Vrije hoogte en overspanning.
- Vloerbelasting.
- Constructie en bouwkundige kwaliteit.
- Laad- en losvoorzieningen.
- Terreinindeling.
- Beschikbare nutsvoorzieningen.
- Elektrische aansluit- en transportcapaciteit.
- De bestemming en toegestane bedrijfsactiviteiten.
Wanneer voldoende markttransacties beschikbaar zijn, kan de waarde worden onderbouwd met huur- of verkoopgegevens.
Specifieke industriële complexen
Bij specialistische productiegebouwen kunnen omvangrijke bouwkundige voorzieningen aanwezig zijn die uitsluitend geschikt zijn voor een bepaald productieproces.
Voor dergelijke gebouwen kunnen weinig vergelijkbare markttransacties beschikbaar zijn.
Bij de waardering kan dan de gecorrigeerde vervangingswaarde een belangrijke rol spelen.
Daarbij worden de grondwaarde en vervangingskosten van de opstallen bepaald, met correcties voor technische en functionele veroudering.
Productiegebonden installaties
Industriële complexen kunnen beschikken over kraanbanen, procesinstallaties, leidingstelsels en andere technische voorzieningen.
Bij de WOZ-waardering moet worden vastgesteld welke onderdelen tot de onroerende zaak behoren.
Voor bepaalde werktuigen kan de werktuigenvrijstelling van toepassing zijn.
Installaties die onder deze vrijstelling vallen, mogen niet alsnog via algemene bouw- of installatiekosten in de WOZ-waarde worden verwerkt.
Functionele geschiktheid
Een industrieel gebouw kan minder doelmatig zijn geworden doordat de inrichting of capaciteit niet meer aansluit op de huidige productiebehoefte.
Ook kunnen milieuregels, vergunningen en beperkte nutsvoorzieningen invloed hebben op de toegestane gebruiksmogelijkheden.
De waarderingsgevolgen moeten worden beoordeeld aan de hand van de concrete omstandigheden en de gekozen waarderingsmethode.
Logistiek vastgoed omvat onder meer distributiecentra, overslaggebouwen, warehouses en andere panden die zijn ingericht voor opslag en goederenstromen.
De marktwaarde wordt mede bepaald door de logistieke functie en de mate waarin het gebouw voldoet aan de eisen van potentiële gebruikers.
Ligging en infrastructuur
Bij logistieke gebouwen zijn onder meer relevant:
- Ligging ten opzichte van snelwegen en logistieke knooppunten.
- Bereikbaarheid voor vrachtverkeer.
- Manoeuvreerruimte en buitenopslag.
- Parkeerplaatsen en opstelruimte.
- De beschikbare arbeidsmarkt en voorzieningen.
Gebouwkenmerken
Belangrijke kenmerken zijn onder meer:
- Vrije opslaghoogte.
- Vloerbelasting.
- Aantal en type laaddocks.
- Overheaddeuren.
- Sprinkler- en brandveiligheidsvoorzieningen.
- Temperatuurbeheersing.
- Kantoor- en ondersteunende ruimten.
- Beschikbare elektriciteitscapaciteit.
Verschillende logistieke segmenten
Een grootschalig distributiecentrum kan een andere markt kennen dan een kleinschalig magazijn of een gebouw voor stadsdistributie.
Bij de vergelijking van transacties moet rekening worden gehouden met verschillen in omvang, schaal, locatie en technische uitvoering.
Beleggingstransacties
Grote distributiecentra worden regelmatig als beleggingsobject verhandeld.
De verkoopprijs kan dan mede worden beïnvloed door de bestaande huurovereenkomst, de contractduur en de financiële positie van de huurder.
Voor de WOZ-waardering moet worden beoordeeld in hoeverre deze omstandigheden de bruikbaarheid van het verkoopcijfer beïnvloeden.
Ook kan bij moderne logistieke gebouwen sprake zijn van omvangrijke investeringen in installaties en duurzaamheid. De invloed daarvan moet aansluiten op de toepasselijke waarderingsgrondslag.
Bij horeca, hotels en recreatievastgoed kunnen de onroerende zaak en de bedrijfsuitoefening nauw met elkaar verbonden zijn.Daarom is het belangrijk onderscheid te maken tussen de waarde van het vastgoed en de waarde van de onderneming die daarin wordt geëxploiteerd.
Restaurants, cafés en andere horeca
Bij reguliere horecapanden kunnen huur- en verkooptransacties worden gebruikt om de marktwaarde te onderbouwen.
Daarbij spelen onder meer de volgende factoren een rol:
- Ligging en bereikbaarheid.
- Toegestane horecafunctie.
- Oppervlakte van publieks- en ondersteunende ruimten.
- Keuken- en installatieruimten.
- Terrasmogelijkheden.
- Vergunningen en gebruiksbeperkingen.
- De aard en voorwaarden van de huurovereenkomst.
De omzet van de huidige horecaondernemer is niet automatisch gelijk aan de economische opbrengst die aan het vastgoed kan worden toegerekend.
Hotels
Bij hotels zijn reguliere huur- en verkooptransacties vaak moeilijk vergelijkbaar.
Bij de waardering kunnen daarom exploitatiegegevens een belangrijke rol spelen.
Relevante gegevens kunnen zijn:
- Het aantal beschikbare kamers.
- De bezettingsgraad.
- De gemiddelde kameropbrengst.
- De overige objectgebonden inkomsten.
- De normale exploitatiekosten.
- De staat en inrichting van het gebouw.
Bij bepaalde hotels kan de marktwaarde worden benaderd met een DCF-berekening of een andere op toekomstige opbrengsten gebaseerde methode.
Daarbij moeten de exploitatiegegevens worden geobjectiveerd. Ondernemingsspecifieke goodwill of bijzondere prestaties van de huidige exploitant mogen niet zonder meer als waarde van het vastgoed worden beschouwd.
Recreatievastgoed
Bij campings, vakantieparken en andere recreatieobjecten kunnen naast de gebouwen ook de terreinindeling, standplaatsen, voorzieningen en exploitatiemogelijkheden relevant zijn.
Ook hier moet onderscheid worden gemaakt tussen onroerende zaken, roerende voorzieningen en bedrijfsgebonden opbrengsten.
Zorginstellingen, scholen, sportvoorzieningen en maatschappelijk vastgoed hebben vaak een specifieke functie.
Voor deze objecten zijn soms weinig vergelijkbare huur- en verkooptransacties beschikbaar. De WOZ-waarde wordt dan veelal met de gecorrigeerde vervangingswaarde bepaald.
Zorgvastgoed
Zorgvastgoed omvat verschillende typen gebouwen, waaronder ziekenhuizen, verpleeghuizen, verzorgingsgebouwen en andere zorgvoorzieningen.
De waarderingsmethode hangt af van het object, de gebruiksmogelijkheden en de beschikbare marktgegevens.
Bij de waardering zijn onder meer relevant:
- De indeling en capaciteit.
- Bouwkundige kwaliteit.
- Technische installaties.
- Zorgspecifieke voorzieningen.
- Technische levensduur.
- Functionele veroudering.
- Mogelijkheden voor alternatief gebruik.
Een regulier verhuurd zorggebouw kan een andere marktpositie hebben dan een specialistisch ziekenhuis.
Onderwijsgebouwen
Bij scholen en andere onderwijsgebouwen wordt vaak gebruikgemaakt van de landelijke taxatiewijzer voor onderwijs.
De waardering kan worden opgebouwd uit grondwaarde en de gecorrigeerde vervangingswaarde van afzonderlijke bouwdelen.
De leeftijd, kwaliteit, gebruiksmogelijkheden en technische staat van de gebouwen zijn daarbij relevant.
Sportaccommodaties
Sporthallen, zwembaden en andere sportgebouwen kunnen bijzondere bouwkundige voorzieningen en installaties hebben.
De mate waarin deze voorzieningen nog functioneel zijn, kan invloed hebben op de gecorrigeerde vervangingswaarde.
Maatschappelijk vastgoed
Bij culturele gebouwen, buurthuizen, overheidsgebouwen en andere maatschappelijke voorzieningen kan de waardering eveneens afhangen van bijzondere gebruiksmogelijkheden en specifieke bouwkundige kenmerken.
Het enkele feit dat een gebouw een maatschappelijke functie heeft, betekent echter niet dat het automatisch incourant is of volgens de gecorrigeerde vervangingswaarde moet worden gewaardeerd.
De WOZ-waardering van agrarisch vastgoed kent specifieke uitgangspunten.
Agrarische objecten kunnen bestaan uit bedrijfswoningen, stallen, schuren, opslaggebouwen, kassen, erven en andere voorzieningen.
Voor de taxatie wordt gebruikgemaakt van landelijke marktgegevens en de Taxatiewijzer Agrarisch.
Vergelijkingsmethode bij agrarische objecten
De waardering is in de praktijk doorgaans gebaseerd op een specifieke vergelijkingssystematiek.
Daarbij worden verkooptransacties van agrarische objecten geanalyseerd en wordt rekening gehouden met de waarde van afzonderlijke gebouwen en grondonderdelen.
De agrarische taxatiewijzer bevat kengetallen voor verschillende gebouwtypen en uitvoeringen.
Verschillende agrarische gebouwen
Bij de waardering kunnen onder meer relevant zijn:
- Type en functie van het bedrijfsgebouw.
- Bouwjaar en oppervlakte.
- Constructie en gebruikte materialen.
- Inrichting en aanwezige voorzieningen.
- Technische en functionele geschiktheid.
- Omgevingsvergunningen en gebruiksmogelijkheden.
- De mogelijkheden om het agrarische bedrijf voort te zetten.
De markt voor bijvoorbeeld melkveestallen, pluimveestallen, kassen en opslaggebouwen hoeft niet dezelfde waarderingskenmerken te hebben.
Cultuurgrondvrijstelling
Bij de WOZ-waardering blijft de waarde van bedrijfsmatig ten behoeve van land- of bosbouw geëxploiteerde cultuurgrond onder de wettelijke voorwaarden buiten aanmerking.
Deze uitzondering geldt niet zonder meer voor erfverharding, de ondergrond van gebouwen en andere terreindelen.
Een juiste afbakening van gebouwen, erf en cultuurgrond is daarom belangrijk.
Agrarische bedrijfswoning
De waarde van een agrarische bedrijfswoning kan afwijken van de waarde van een vergelijkbare woning met een reguliere woonbestemming.
Daarbij zijn onder meer de bestemming, ligging en gebruiksmogelijkheden relevant.
Vergunningen en bedrijfsbeperkingen
Milieu- en natuurregelgeving kan invloed hebben op de bruikbaarheid van agrarische bedrijfsgebouwen.
Dit geldt onder meer wanneer wettelijke beperkingen of ontbrekende vergunningen gevolgen hebben voor de toegestane bedrijfsactiviteiten.
Een beperking leidt niet automatisch tot een waardevermindering. De invloed moet worden beoordeeld aan de hand van de feitelijke en juridische omstandigheden op de relevante peildatum.
De informatie op deze pagina is gebaseerd op de waarderingsvoorschriften van de Wet WOZ, de toelichtingen van de Waarderingskamer en de landelijke taxatiewijzers voor verschillende soorten niet-woningen.
Voor de ontwikkelingen van de vastgoedmarkt zijn daarnaast marktrapportages van onder meer NVM Business relevant. Deze kunnen inzicht geven in huurprijzen, verkooptransacties, leegstand en regionale verschillen tussen vastgoedcategorieën.
De onderstaande bronnen bieden verdere verdieping over waarderingsmethoden, marktanalyses en specifieke objecttypen.
- Waarderingskamer – Waarderingsmethoden niet-woningen
- Waarderingskamer – Marktanalyse niet-woningen
- Waarderingskamer – Taxatie volgens de kapitalisatiemethode
- Waarderingskamer – Taxatie volgens de gecorrigeerde vervangingswaarde
- Waarderingskamer – Taxatie volgens de DCF-methode
- Waarderingskamer – Taxatie volgens de vergelijkingsmethode
- Waarderingskamer – Agrarische objecten
- NVM Business – Marktinformatie commercieel vastgoed