ECLI:NL:HR:2024:515
De Hoge Raad heeft geoordeeld dat bij een te laat ingediend bezwaar- of beroepschrift meer rekening moet worden gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de belanghebbende. Het is niet noodzakelijk dat iemand feitelijk volledig verhinderd was om tijdig bezwaar of beroep in te stellen. Bovendien geldt in beginsel een termijn van zes weken om alsnog een rechtsmiddel in te dienen nadat de belemmerende omstandigheden zijn weggevallen.
Beroepschrift te laat ingediend door bijzondere omstandigheden
De zaak betrof zes naheffingsaanslagen parkeerbelasting van de gemeente Den Haag. De belanghebbende had tegen deze aanslagen bezwaar gemaakt, maar de bezwaren waren ongegrond verklaard.
De beroepstermijn eindigde op 13 december 2021. Het beroepschrift werd pas op 9 maart 2022 door de rechtbank ontvangen.
De belanghebbende voerde aan dat zij met haar gezin wegens ernstige bedreigingen en geweld haar woning had moeten verlaten. Zij verbleef met jonge kinderen op een geheim adres en kampte daarnaast met gezondheidsproblemen.
De rechtbank verklaarde het beroep niet-ontvankelijk. Volgens de rechtbank was niet aangetoond dat het onmogelijk was geweest om tijdig beroep in te stellen. De belanghebbende had eventueel hulp kunnen inschakelen of een pro-formaberoepschrift kunnen indienen.
Hoge Raad: persoonlijke omstandigheden moeten worden meegewogen
De Hoge Raad oordeelde dat de rechtbank artikel 6:11 Awb te strikt had uitgelegd.
Bij de beoordeling van een termijnoverschrijding moet worden vastgesteld of onder de concrete omstandigheden redelijkerwijs van de belanghebbende kon worden verlangd dat deze tijdig bezwaar of beroep instelde.
Het is daarbij niet voldoende om uitsluitend te beoordelen of tijdige indiening feitelijk onmogelijk was.
Ook mag niet zonder meer worden tegengeworpen dat iemand een gemachtigde had kunnen inschakelen of een pro-formaberoepschrift had kunnen indienen. Of dergelijke maatregelen redelijkerwijs mogelijk waren, hangt eveneens af van de individuele omstandigheden.
In beginsel zes weken om alsnog bezwaar of beroep in te dienen
Artikel 6:11 Awb biedt ruimte om een te laat ingediend bezwaar- of beroepschrift toch ontvankelijk te verklaren. Daarvoor gelden twee voorwaarden:
- De termijnoverschrijding is veroorzaakt door omstandigheden die de belanghebbende niet kunnen worden toegerekend.
- Nadat deze omstandigheden zijn weggevallen, is het bezwaar of beroep ingediend zo spoedig als redelijkerwijs kon worden verlangd.
Voor die tweede voorwaarde hanteerde de Hoge Raad eerder een termijn van ten minste veertien dagen.
In dit arrest bepaalt de Hoge Raad dat deze termijn in beginsel zes weken bedraagt, gerekend vanaf het moment waarop de omstandigheid die tijdige indiening verhinderde, is geëindigd.
Dit betekent niet dat iedere belanghebbende na het verstrijken van de oorspronkelijke termijn automatisch zes weken extra krijgt. Eerst moet worden vastgesteld dat de termijnoverschrijding verschoonbaar is.
Betekenis voor WOZ-bezwaren en lokale belastingen
Hoewel de uitspraak betrekking heeft op parkeerbelasting, geldt de uitleg van artikel 6:11 Awb ook voor WOZ-procedures en andere lokale belastingen.
Een gemeente of belastingrechter mag een termijnoverschrijding niet uitsluitend afwijzen omdat de belanghebbende theoretisch een gemachtigde had kunnen inschakelen of pro forma bezwaar had kunnen maken.
Bij een beroep op verschoonbaarheid moeten de aangevoerde omstandigheden afzonderlijk en in onderlinge samenhang worden beoordeeld. Daarbij is ook van belang wanneer de belemmering is geëindigd en wanneer het bezwaar of beroep alsnog is ingediend.
De wettelijke bezwaar- en beroepstermijn van doorgaans zes weken blijft echter het uitgangspunt.
Praktische betekenis
Deze uitspraak biedt meer ruimte voor maatwerk bij de beoordeling van te laat ingediende bezwaar- en beroepschriften.
Een termijnoverschrijding leidt niet automatisch tot niet-ontvankelijkheid wanneer bijzondere omstandigheden tijdige indiening hebben verhinderd. De beoordeling moet aansluiten bij wat redelijkerwijs van de betreffende belanghebbende kon worden verlangd.
De Hoge Raad vernietigde de uitspraak op verzet en bepaalde dat de rechtbank de ontvankelijkheid opnieuw moest beoordelen. Daarmee stond nog niet vast dat de termijnoverschrijding in deze zaak daadwerkelijk verschoonbaar was.
Hoge Raad: meer ruimte voor verschoonbare termijnoverschrijding bij bezwaar en beroep